Thơ Việt Táy pú xớc

Thảo luận trong 'Tủ sách Thi ca' bắt đầu bởi Beringen, 17/6/21.

Moderators: Ban Tang Du Tử
  1. Beringen

    Beringen Banned

    Theo khảo cứu gần đây, sử thi Táy pú xớc (ꪼꪔ꪿ ꪜꪴ꪿ ꪹꪎ꪿ꪀ) có lẽ được các ông mo soạn từ đầu thế kỉ XI bằng văn tự Táy Đăm và có liên đới chặt chẽ với sự hưng khởi của văn hóa Mường Theng (Meuang Thaen). Trứ tác này cũng được cho là xuất hiện sau Quắm tố mường, kế tục và song hành với sử thi này bấy nay trong sinh hoạt cộng đồng. Vả chăng, cả hai đều là sản phẩm văn nghệ của sắc tộc Táy Đăm (Thái Đen).

    [​IMG]

    Cũng theo truyền thống sử thi đan tộc Thái-Lào, các nhân vật anh hùng liệt nữ đều được nối kết hoặc coi là hậu duệ trực tiếp của Khún Lò (Khủn Borôm), quân vương hiển hách nhất Đại Lễ quốc và cũng là chúa Nam Chiếu đầu tiên được Đường triều phong vương. Cũng đồng nghĩa, Táy pú xớc là một phần trong dòng văn nghệ hậu Nam Chiếu.

    Bối cảnh thế kỉ XI, người con út chúa Lò Cầm Quảng ở Mường Lò (Nghĩa Lộ) là Lạng Chượng không được phong tước kiến địa, bèn sang Mường Sừa (Louangphabang) học võ. Tám năm sau, Lạng Chượng quay về Mường Lò chiêu binh mãi mã rồi đi thảo phạt các vùng mà nay là Lai Châu và Sơn La, xưng phìa-tạo (vương công, lĩnh chúa). Kể từ tạo Lò Lạng Chượng cho tới nhiều thế hệ sau, người Táy Đăm phải vừa phát triển cơ nghiệp vừa bình định các cuộc phản kháng của người Xá bản địa. Ở ngữ cảnh sử thi, "xá" chỉ chung các nhóm dân hỗn tạp đã định cư tại Tây Bắc từ lâu đời trước khi Thái tộc tràn xuống.

    Sử thi cũng kể rằng, chúa Lạng Chượng cùng toàn quân đều ăn vận sặc sỡ như chim công, biết múa những thế võ khổng tước. Chi tiết này có thể để nối kết với Đại Lễ quốc, vì con công là linh vật của người Nam Chiếu. Ngoài ra, ban đầu chúa Lạng Chượng đóng bản doanh tại Mường Mỗi (Thuận Châu), sau khi chinh phục một dải Đà Giang thì thiên đô tới Mường Theng, lập một công quốc gọi Ngu-Hớu (rắn hổ mang). Cũng vì thế, nếu như Quắm tố mường được coi là bản sắc nhóm Táy Đăm Sơn La, thì Táy pú xớc thuộc về người Táy Đăm Điện Biên.

    Trong văn bản sử thi song ngữ Thái-Kinh do nghiên cứu gia Nguyễn Văn Hòa công bố tại Hà Nội năm 2014, phả hệ các chúa Táy Đăm bắt đầu từ đời Lò Lạng Chượng tới Thành Thái nguyên niên, tức 1889. Cuộc kiến thiết xứ Thái Ngu-Hớu bao gồm chinh phạt, hòa thân và canh cửi. Sự hưng khởi của dòng chúa Lạng Chượng còn được phản ánh tương đối rõ trong các sử thi khẩu truyền của sắc tộc Kháng và La Ha, nên cho dẫu Lò Lạng Chượng là nhân vật hư hay thực thì sự xác lập quyền thống trị của tộc Táy Đăm cũng là biến cố trọng đại trong lịch sử miền Tây Bắc vậy.

    [​IMG]

    Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký để xem link
    Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký để xem link
    Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký để xem link
    Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký để xem link
     

    Các file đính kèm:

    hungbc1010 thích bài này.
Moderators: Ban Tang Du Tử

Chia sẻ trang này