Hồi ký - Tiểu sử Từ Nhóm Bút-Việt đến Trung-tâm Văn-bút Việt-nam

Thảo luận trong 'Phòng đọc trực tuyến' bắt đầu bởi Beringen, 29/6/21.

Moderators: galaxy, teacher.anh
  1. Beringen

    Beringen Banned

    Trung-tâm Văn-bút Việt-nam (gọi tắt Hội Bút-Việt ; Vietnam P.E.N. Club) là tổ chức trước thuật phi chính trị gồm nhiều thi sĩ, văn sĩ, biên khảo gia, kí giả, nhạc sĩ, họa sĩ, nghệ sĩ sân khấu, điện ảnh và quan chức giáo dục Việt-nam Cộng-hòa tồn tại giai đoạn 1957 - 1975. Từ 1975 tới nay, Trung Tâm được Hội Văn-bút Việt-nam Hải-ngoại kế tục.

    Sau một thời gian nghiên cứu phương thức vận hành Tổ chức Văn bút Quốc tế, ngày 17 tháng 08 năm 1957, một số văn nghệ sĩ lão thành quyết định thành lập nghiệp đoàn gọi Nhóm Bút Việt, mượn căn nhà số 25 đường Võ Tánh (Sài Gòn) của báo Thế Giới Tự Do làm trụ sở về mặt pháp lý. Gồm các ông bà Đỗ Đức Thu, Vương Hồng Sển, Vi Huyền Đắc, Vũ Hoàng Chương, Lê Văn Siêu, Bùi Xuân Uyên, Lê Ngọc Trụ, Phạm Việt Tuyền, Như Phong Lê Văn Tiến, Tchya Đái Đức Tuấn, Thạch Trung Giả, Triều Đẩu, Xuân Nhã, Mộng Tuyết Thất Tiểu Muội, Mai Xuyên, Hiếu Chân Nguyễn Hoạt, Phạm Tăng, Thuần Phong, Hoàng Đình Lượng. Văn sĩ Nhất Linh Nguyễn Tường Tam được long trọng mời làm cố vấn kiêm thành viên danh dự. Nhưng mãi đến ngày 21 tháng 10 cùng năm, tuân thủ Nghị Định số 111-BNV/NA/P5 của Bộ Nội vụ Việt Nam Cộng hòa, tổ chức này mới được pháp luật công nhận dưới danh hiệu Hội Văn-bút Việt-nam, gọi tắt Hội Bút-Việt.

    Chủ trương sơ khởi : "Nhóm không phải là một tổ chức có hệ thống chặt chẽ, có chủ trương cương lĩnh hoặc đường lối nhất định nào hết. Nó không phải là một văn đoàn, văn phái. Cũng không phải là một hội ái hữu. Bút Việt chỉ là một câu lạc bộ của các nhà cầm bút muốn gặp nhau để trao đổi ý kiến về sáng tác, về công phu tìm hiểu cũng như công phu giới thiệu".

    Giấy phép ngày 21 tháng 10 năm 1957 có thiêm danh các vị Đỗ Đức Thu, Vương Hồng Sển, Nguyễn Hoạt và Tổng trưởng BNV Nguyễn Hữu Châu : "Nhóm Bút Việt, danh hiệu quốc tế P.E.N. Việt Nam, trụ sở đặt tại số 25 đường Võ Tánh Sài Gòn, được phép thành lập và hoạt động tại Việt Nam đúng với bản Điều Lệ của Hội đã được duyệt y (đính theo Nghị Định này) và trong phạm vi của Dụ số 10 ngày 6-8-50 ấn định quy chế các Hiệp Hội".


    [​IMG]

    Trước khi được pháp luật thừa nhận, Bút Việt cũng đã lập một ban vận động nhằm xúc tiến các thủ tục hành chính gia nhập Tổ chức Văn bút Quốc tế. Kết quả, Ban vận-động Bút-Việt được mời dự Đại hội Văn bút Quốc tế XXIX tại Đông Kinh (Nhật Bản) từ mồng 01 đến ngày 09 tháng 09 năm 1957. Phái đoàn Việt Nam gồm các vị Đỗ Đức Thu, Đái Đức Tuấn, Phạm Việt Tuyền, Hoàng Định Lượng và Hiếu Chân Nguyễn Hoạt. Tham dự hội nghị này có 350 văn sĩ, thi sĩ, ký giả đại diện 27 quốc gia. Tại phiên họp ngày 02 tháng 09 năm 1957, Đại Hội đã chính thức kết nạp hai hội viên mới là Nhóm Bút Việt và Nhóm Văn bút Băng Đảo.

    Sau khi được cả quốc tế và quốc gia công nhận, trụ sở Hội chuyển về số 157 đường Phan Đình Phùng. Đến mùa thu năm 1959 lại dời trụ sở về số 36/59 phố Cô Bắc, tới năm 1971 lại dọn về số 107 Đoàn Thị Điểm, biển hiệu đề chữ «NHÓM BÚT-VIỆT, VIETNAM P.E.N. CLUB, Trung-tâm Việt-Nam của Tổ-chức Văn-bút Quốc-tế». Từ tháng 04 năm 1958, lập báo Kỷ-yếu Bút-Việt làm cơ quan ngôn luận, ấn hành song song tiếng Việt, Anh, Pháp. Đa phần sinh hoạt phí do Cơ quan Văn hóa Á châu đài thọ.

    Khi số hội viên đạt 50 người, Bút Việt lập đoàn Chèo Cổ do các ông Vũ Huy Chấn, Nhất Linh và Trần Tuấn Khải phụ trách, ban Kịch do các ông Vi Huyền Đắc, Vũ Khắc Khoan, Vũ Hoàng Chương đảm trách. Thống kê từ ngày thành lập đến tháng 05 năm 1975 - thời điểm giải thể tại quốc nội vì tình hình chính trị - con số hội viên ước chừng 300 người.

    Chủ tịch : Đỗ Đức Thu (1957-61), Nguyễn Tường Tam (1961-3), Thanh Lãng (1963-75)
    Phó chủ tịch : Thanh Lãng, Vương Hồng Sển, Đái Đức Tuấn, Vi Huyền Đắc
    Tổng thư kí : Nguyễn Hoạt
    Cố vấn : Nguyễn Tường Tam, Vũ Hoàng Chương, Lê Văn Siêu, Bùi Xuân Uyên, Mộng Tuyết


    [​IMG]

    Trong gần hai thập kỉ tồn tại, Trung tâm Văn bút Việt Nam là cơ quan có sự bảo trợ tích cực nhất đối với văn nghệ Việt Nam Cộng hòa, đồng thời hầu như là đại diện duy nhất của văn học Việt Nam trên bình diện quốc tế, góp phần thúc đẩy giao lưu và quảng bá văn học quốc nội ra bên ngoài. Ngay cả khi không tồn tại nữa, di sản Trung tâm Văn bút Việt Nam về lĩnh vực xuất bản, sáng tác và phê bình vẫn gây dấu ấn sâu sắc đối với sự phát triển văn học Việt Nam hiện đại. Bản thể Trung tâm Văn bút Việt Nam cũng là đối tượng được nghiên cứu ở phương thức điều phối nghiệp đoàn văn hóa và đào tạo nhân lực trong sinh hoạt văn nghệ.

    Từ thời điểm chính thể Việt Nam Cộng hòa cáo chung, trụ sở Hội chuyển sang Nam Cali, danh hiệu tiếng Anh vẫn giữ nguyên nhưng danh hiệu tiếng Việt đổi thành Hội Văn-bút Việt-nam Hải-ngoại. Và như vậy, Trung-tâm Văn-bút Việt-nam được coi là dấu gạch nối từ Tự-lực văn-đoàn tới Hội Nhà-văn Việt-nam, đồng thời là tiền thân Hội Văn-bút Việt-nam Hải-ngoại.
     

    Các file đính kèm:

    meetdak, bibong and tiendungtmv like this.
  2. Beringen

    Beringen Banned

    MỘT THỜI SINH-HOẠT TẠI
    TRUNG-TÂM VĂN-BÚT VIỆT-NAM

    Nhật Tiến​

    Nhân tạp chí Văn Học dự trù ra số đặc biệt viết về nhà văn Nguyễn Mộng Giác, tôi không thể không nhớ tới những sinh hoạt của Trung Tâm Văn Bút Việt Nam thời kỳ trước năm 1975 ở miền Nam Việt Nam mà ở đó nhà văn Nguyễn Mộng Giác cũng đã có lần ghi một dấu ấn rất đậm nét đối với các thành viên của Ban Chấp Hành Văn Bút cũng như nhiều anh chị em văn nghệ sĩ vẫn thường quan tâm hay lui tới trong các sinh hoạt của Hội.

    Nhắc lại những sinh hoạt của Hội thì cũng như nhắc lại một thời chữ nghĩa, đã có nhiều thành viên của Hội, những bút danh quen thuộc, đi về cõi vĩnh hằng như Vũ Hoàng Chương, Nhất Linh, Vi Huyền Đắc, Đào Đăng Vỹ, Đỗ Đức Thu, Bàng Bá Lân, Đông Hồ Lâm Tấn Phác, Hiếu Chân Nguyễn Hoạt, Bình Nguyên Lộc, Thanh Lãng, Hồ Hữu Tường, Trần Phong Giao... nhưng cũng không thiếu Hội Viên cũ, nay vẫn còn ở quê nhà hay nổi trôi, luân lạc đâu đó tại nhiều quốc gia trên thế giới.

    [​IMG]
    Nhà văn Nhật Tiến trong Lễ Trao Giải Truyện Dài
    do Trung Tâm Văn Bút tổ chức tại Sài Gòn ngày 15-11-1974

    Văn Bút Việt Nam thành lập khoảng 1957, khởi sự lấy tên là Hội Bút Việt, chắc là muốn dịch sát chữ P.E.N. Club (P=Poet/Play Writer ; E=Editor ; N=Novelist) do nhiều cây bút lão thành sáng lập và được gia nhập Hội Văn Bút Quốc Tế (PEN Club International). Phải kể tới những vị tiền phong sáng lập Hội như Nhất Linh, Vi Huyền Đắc, Vũ Hoàng Chương, Đỗ Đức Thu, Phạm Việt Tuyền, Đông Hồ, Mộng Tuyết, Đào Đăng Vỹ, Nghiêm Xuân Việt, Lê Văn Hoàn...

    Thoạt tiên vì ngân quỹ eo hẹp nên Hội chỉ đóng trụ sở tại căn nhà nhỏ ở số 37 đường Cô Bắc, ngay sau lưng chợ Cầu Ông Lãnh, đường Nguyễn Thái Học Sài Gòn, và sinh hoạt chỉ bao gồm việc xuất bản không định kỳ tập san Bút Việt, hoặc tuyển dịch các truyện ngắn hay ra Anh ngữ để vài lần gửi đi dự giải cuộc thi truyện ngắn do Văn Hóa Á Châu và Thái Bình Dương (Pacific Rim) tổ chức. Các tác phẩm của Linh Bảo và Bình Nguyên Lộc được dịch và gửi đi, đã lọt vào vòng chung kết và có tên trong danh sách các tác giả trúng giải.

    Sau này, do sự tài trợ của tổ chức Asia Foundation (và vài năm sau, khi hết ngân khoản này thì chính phủ Việt Nam Cộng Hòa tài trợ tiếp), Hội Bút Việt đổi tên thành Trung Tâm Văn Bút Việt Nam và cho đến lúc này Hội mới có một huy hiệu chính thức trên vẽ một cán bút đặt chéo với một thanh kiếm đã gẫy rời, biểu tượng cho ý nghĩa ngòi bút luôn chiến thắng bạo lực. Trụ sở của Hội thì được rời về căn biệt thự ở số 107 đường Đoàn Thị Điểm Sài Gòn, một cơ ngơi khá khang trang, có sân để xe hơi, có tầng lầu rộng rãi đủ sức chứa hàng trăm người, và do vậy Hội có điều kiện để mở rộng sinh hoạt hơn. Những sinh hoạt này, đại thể gồm có :

    - Xuất bản nguyệt san Tin Sách chuyên loan tin sinh hoạt sách báo và đăng những bài phê bình các sách mới ra trong tháng. Nguyệt san này, trước do anh Trần Phong Giao và sau này do Lê Thanh Thái phụ trách.

    - Tổ chức hàng tháng những buổi nói chuyện về các đề tài văn học nghệ thuật do chính các hội viên thuyết trình.

    - Cung ứng trụ sở cho các văn hữu để họ làm nơi tổ chức ra mắt tác phẩm mới. Hội cũng trang bị những bàn xếp nhỏ và 150 ghế xếp để các văn hữu có thể lui tới ngồi riêng từng nhóm, uống cà phê miễn phí và đàm đạo chuyện văn chương, chữ nghĩa.

    - Tổ chức cứ hai năm một lần, một giải thưởng văn chương, đầu tiên là thể loại truyện ngắn, sau qua thể tiểu thuyết, kịch.

    - Dịch các truyện ngắn hay ra Anh, Pháp ngữ để góp bài cho tập san của Hội Văn Bút Quốc tế hay dự các giải văn chương dành cho các nước thuộc vành đai Thái Bình Dương

    - Cử phái đoàn Việt Nam tham dự đều đặn các Đại Hội Văn Bút Quốc Tế và phát biểu trong đại hội về các đề tài đã được chỉ định trước.

    - Cử đại diện Văn Bút tham gia Hội Đồng Văn Hóa Giáo Dục, một định chế quốc gia của Việt Nam Cộng Hòa thời kỳ trước 1975.

    Nói chung, sinh hoạt của Trung Tâm Văn Bút rất ổn thỏa, đều đặn trong tất cả các nhiệm kỳ Chủ Tịch (cứ hai năm bầu lại một lần) mà lần lượt là các chủ tịch Đỗ Đức Thu, Vũ Hoàng Chương, linh mục Thanh Lãng (nhiệm kỳ cuối cùng 1975). Số hội viên toàn quốc trên 200 người, nhưng nhiều vị ở xa chỉ gửi phiếu bầu qua bưu điện, chứ con số thực sự sinh hoạt gắn bó với Hội thì chỉ tập trung ở Sài Gòn mà số lượng chỉ khoảng trên 100 người.

    Chính vào năm 1974, khi Văn Bút tổ chức cuộc thi Tiểu Thuyết thì Hội đã nhận được nhiều tác phẩm của các văn hữu tham gia, trong đó có cuốn Bóng Thuyền Say của nhà văn Nguyễn Mộng Giác (sau này, khi trúng giải, tác giả đổi tên thành Đường Một Chiều). Nguyễn Mộng Giác khi đó đang là một nhà giáo ở Miền Trung và cũng là một tác giả đã thành danh nhưng vẫn tín nhiệm Hội để gửi tác phẩm đến dự thi. Hội Đồng Tuyển Trạch vào năm đó có Vi Huyền Đắc, Bình Nguyên Lộc, Hồ Hữu Tường, Nguyễn Thị Vinh và Nhật Tiến. Tác phẩm Bóng Thuyền Say tức Đường Một Chiều của nhà văn Nguyễn Mộng Giác đã đoạt giải Nhất với đa số tuyệt đối.

    May mắn thay, trong những tài liệu hiện còn lưu giữ, tôi đã tìm thấy một bài viết của Hoàng Ngọc Tuấn, tác giả cuốn Hình Như Là Tình Yêu, đề cập đến nội dung tác phẩm này. Bài này được viết để chào mừng Hội Văn Bút nhân ngày Hội trao giải thưởng cho nhà văn Nguyễn Mộng Giác (15-11-1974), đã được tác giả cho đăng tải trên tạp chí Bách Khoa số ra ngày 20 tháng 12 năm 1974.

    Khi nhắc lại một thời chữ nghĩa có liên hệ tới nhà văn Nguyễn Mộng Giác vào cái thuở ông đã từng tham gia những sinh hoạt văn học nghệ thuật ở miền Nam trước 1975, thiết tưởng không gì bằng đăng tải lại nguyên văn bài viết của tác giả Hoàng Ngọc Tuấn dưới đây, vừa như một kỷ niệm của độc giả đối với nhà văn Nguyễn Mộng Giác, vừa có dịp để ta có thể nhìn lại hoàn cảnh, tâm tư và đôi điều suy nghĩ của một người cầm bút trong sinh hoạt văn học nghệ thuật vào thời điểm một năm trước khi miền Nam hoàn toàn sụp đổ.
     

    Các file đính kèm:

    meetdak thích bài này.
  3. nguyenthanh-cuibap

    nguyenthanh-cuibap Cử nhân

    Từ Nhóm Bút-Việt đến Trung-tâm Văn-bút Việt-nam
    EPUB
    Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký để xem link
     
    tran ngoc anh thích bài này.
  4. Beringen

    Beringen Banned

    SỨ-MẠNG NGƯỜI CẦM BÚT
    THEO LINH-MỤC THANH-LÃNG

    Để khai mạc cuộc hội thảo đánh dấu mười năm của Trung Tâm Văn Bút Việt Nam, chủ tịch Vũ Hoàng Chương giới thiệu cùng cử tọa văn hữu Thanh Lãng.

    Cất lời trước cử tọa, linh mục Thanh Lãng nhắc rằng kỷ niệm mười năm thành lập Trung Tâm Văn Bút Việt Nam là kỷ niệm sự lựa chọn và chấp nhận một lý tưởng làm văn chương nghệ thuật bởi một số người cầm bút. Lý tưởng đó đã được trình bày trong Hiến Chương của Văn Bút, và có thể được tóm tắt qua bốn điểm sau đây :

    1. Văn chương nghệ thuật không nên có biên giới.
    2. Văn chương nghệ thuật là tài sản chung của nhân loại.
    3. Người làm văn chương nghệ thuật cần hiểu biết sự tương giao nhau như là thành phần của một nhân loại duy nhất và hòa bình.
    4. Người làm văn chương nghệ thuật cần đề cao lý tưởng Tự Do và Bao Dung.

    Sau đó linh mục Thanh Lãng đưa ra vấn đề Sứ Mạng Của Người Cầm Bút và nói rõ rằng đây không phải là một bài diễn thuyết mà là một hội thoại. Tuy thế, sau hơn nửa thế kỷ, điều quan trọng nhất đối với chúng ta, người đọc hôm nay, là quan niệm của linh mục Thanh Lãng về người cầm bút được trình bày trong bài của linh mục, do đó những trao đổi giữa linh mục và vài người trong cử tọa không cần thiết nêu ra trong bài này.

    Linh mục Thanh Lãng nói rõ, ông chỉ đặt vấn đề và đưa ra những thắc mắc để những người cầm bút cùng ý thức, cùng suy nghĩ chung với nhau. Những câu hỏi được đặt ra là : Nhà văn có một sứ mạng gì không ? Lịch sử người cầm bút với sứ mạng người cầm bút tương quan phản ứng ra sao ?

    [​IMG]
    Linh mục Thanh Lãng đại diện Trung tâm Văn bút Việt Nam
    đọc diễn văn truy điệu nhà văn Nhất Linh năm 1963
     

    Các file đính kèm:

    meetdak and bibong like this.
Moderators: galaxy, teacher.anh

Chia sẻ trang này