01-Mở đầu.vancuong7975(xong)WK

2/12/15
01-Mở đầu.vancuong7975(xong)WK
  • PDF
    GoogleDocs
    WordOnline
    :rose:



    QUỶ CỐC TỬ MƯU LUỢC TOÀN THƯ

    Dịch và chú giải:

    Cổ Đồ Thư

    Kiệt tác mưu lược hàng đầu thế giới dưới cái nhìn hiện đại.

    Bộ phận cấu thành quan trọng của văn hoá truyền thống Trung Hoa.

    Bộ kỳ thư văn hoá phương Đông độc đáo và mang đậm sắc thái thần bí. Tác phẩm kinh điển hội tụ trí tuệ xưa, được mệnh danh là "trí tuệ kỳ thư".

    NHÀ XUẤT BẢN THỜI ĐẠI

    "Quỷ Cốc Tử mưu lược toàn thư' nghiên cứu trí tuệ quyền thuật và mưu lược trong xã hội cổ đại, Cao Tự Tông đời Tống đã từng ca ngợỉ rằng: "Những muu trí, thuật số, cách ứng biến của cuốn sách này, là tiêu chuẩn của người thời Chiến Quốc", là “kiệt tác của một thời".

    "Quỷ Cốc Tử mưu lược toàn thư" và "Binh pháp Tôn Tử" đều đuợc mệnh danh là "Thánh điển binh thư', trong đó "Binh pháp Tôn Tử" thiên về chiến lược tổng thể, còn "Quỷ Cốc Tử mưu lược toàn thư lại thiên về kỹ xảo chiến lươc tấn công, do đó hai cuốn sách này có thể sử dụng bổ trợ cho nhau.

    "Quỷ Cốc Tử mưu luợc toàn thư' là sự hội tụ kiến thức xã hội chính trị thâm thuý, tài năng hùng biện cao siêu và quyền thuật mưu lược xuất sắc, nó mang ý nghĩa chỉ đạo sâu sắc cho người đời sau trong đối nhân xử thế, cũng như trong chính trị, thương trường. Có thể nói, giá trị của nó tồn tại mãi mãi.

    "Quỷ Cốc Tử mưu lược toàn thư" là tác phẩm duy nhất của phái Tung Hoành còn tồn tại tới ngày nay, tiên phong trong việc sáng tạo ra thuật du thuyết Trung Quốc, từng được mọi người lý giải và vận dụng từ nhiều góc độ khác nhau.

    Nguyên quốc vụ khanh Mỹ Kissinger từng coi "Quỷ Cốc Tử mưu lược toàn thư" là sách ngoại giao quan trọng cần nghiên cứu và vận dụng, thầy giáo của ông là Oswald Spengler cùng nói: "Quỷ Cốc Tử có tài quan sát hơn người, ông có thể dự đoán trước được những diễn biến lịch sử sắp xảy ra và nắm vững kỹ xảo ngoại giao đương thời. Điều đó đã giúp ông trở thành một trong những nhân vật có sức ảnh hưởng lớn thời đó".


    LỜI NÓI ĐẦU

    Trong lịch sử Trung Quốc, thời Chiến Quốc là thời kỳ xã hội rối ren, loạn lạc. Có thể nói, đây là giai đoạn lịch sử liên tục biến đổi, thậm chí là từng giờ, từng phút. Thời đại như vậy đã sản sinh ra rất nhiều nhà chính trị, nhà quân sự, nhà mưu lược, cũng như các phe phái học thuật và các lý thuyết mưu lược. Mỗi nhà chính trị, quân sụ, mưu lược đều có lý thuyết mưu trí riêng cho mình, họ đã thể hiện rõ sự tài ba, cũng như phát huy được sở trường của mình trong những cuộc đấu tranh lịch sử. Quỷ Cốc Tử đã lớn lên trong bối cảnh xã hội như vậy, ông là thuỷ tổ của Tung Hoành gia, mặc dù ông sống ẩn dật nơi núi cao rừng sâu, song tên tuổi của ông vẫn được nhiều người biết đến. Rất nhiều học trò của ông đã vận dụng tốt thuật Tung Hoành của ông đi du thuyết chư hầu, tạo dựng sự nghiệp thành công và để lại tiếng vang muôn đời.

    1. Đôi nét về con người Quỷ Cốc Tử

    Quỷ Cốc Tử là người thời nào? Lịch sử đã có rất nhiều cuộc tranh luận về vấn đề này, Trong "Thái bình quang ký" đời Tống có nói, Quỷ Cốc Tử là người thời Tấn Bình Công, do đó có lẽ ông sống vào thời Xuân Thu, Trong "Sử ký" của Tư Mã Thiên lại nói rằng: Tô Tần và Trương Nghi là học trò của Quỷ Cốc Tử, do đó Quỷ Cốc Tử sống ở thời Chiến Quốc. Còn trong “Kim lâu tử", Lương Võ Đế thời Nam Bắc triều có nói rằng: "Tần Thuỷ Hoàng nghe theo lời của Quỷ Cốc tiên sinh nên đã phái Từ Thức xuống biển tìm thuốc tiên", do đó, có người cho rằng Quỷ Cốc Tử sinh vào thời Tần Thuỷ Hoàng thế kỷ thứ 2 TCN, Còn theo ghi chép trong "Cầm song" thì Sái Ung triều Hán từng vào thăm Quỷ Cốc Tử trong Thanh Kê cốc, do đó Quỷ Cốc Tử sống trong thời Tây Hán.

    Rốt cuộc Quỷ Cốc Tử sống vào thời đại nào, vẫn còn là một câu hỏi chưa có lời giải đáp. Tuy nhiên, thông tin cho rằng ông sống vào thời Chiến Quốc, có lẽ có sức thuyết phục hơn cả. Thứ nhất, dựa theo ghi chép trong "Sử ký", vì “Sử ký" là tài liệu đã được công nhận là khá tin cậy, thứ hai, dựa theo nội dung cuốn "Quỷ Cốc Tử", trong sách chủ yếu đề cập tới thuật du thuyết, mà thời Chiến Quốc là thời đại tập trung nhiều nhà du thuyết nhất.

    Dù Quỷ Cốc Tử sống trong thời đại nào thì lịch sử cũng đều công nhận ông là một nhân vật tài năng xuất chúng. Ngoài những tư liệu đã đề cập tới ở trên thì một bằng chứng đáng tin cậy hơn nữa là học giả nổi tiếng cuối Tây Hán Lưu Hướng đã trích dẫn lời nói của Quỷ Cốc Tử trong cuốn "Thuyết uyển - Thiên thuyết". Lưu Hướng rất tôn sùng thuật du thuyết, ông nói rằng: "Ngôn từ là để suy tôn nhà vua, đề cao bản thân, giữ yên đất nước, bảo toàn tính mệnh, do đó ngôn từ không thể không tu luyện, nói năng không thể không khéo léo. Ông còn đưa ra lời lẽ của Tuân Tử, Quỷ Cốc Tử, Tử Hạng để chứng minh cho luân điểm của mình, sau đó kể ra hàng loạt câu chuyện để làm dân chúng. Tuân Tử, Tử Hạng là nhân vật có thật trong lịch sử, Quỷ Cốc Tử cũng không ngoại lệ.

    Lịch sử đã ghi chép lại rất nhiều sự tích liên quan tới Quỷ Cốc Tử, trong dân gian cũng thêu dệt nên rất nhiều câu chuyện thần thoại về ông, Trong Đạo giáo, Quỷ Cốc Tử được liệt vào bậc thần tiên, còn trong dân gian thì ông được cho rằng có thể "rải đỗ thành binh", "hô gió gọi mưa" và dự báo điềm lành dữ. Đặc biệt, dân gian cho rằng ông làm được những điều đó là nhờ vào cái tên "Quỷ Cốc Tử", rất có thể là do chữ "Quỷ" trong đó tạo nên, bởi vậy khiến dân gian tưởng tượng ra nhất nhiều chuyện thần bí về ông. Trong dân gian đã lưu truyền câu chuyện thế này: Mẹ của Quỷ Cốc Tử họ Triệu, là con gái của một gia đình giàu có, còn bố ông họ Chu, ông nội của ông là Hiệu uý trấn giữ cửa ải. Con gái của Triệu gia và con trai của Chu gia chơi với nhau thân thiết từ nhỏ, hai gia đình đã đính ước với nhau. Tuy nhiên, bố mẹ Chu gia lần lượt qua đời, khiến gia cảnh nhà họ Chu trở nên túng quẫn, thế là Triệu gia huỷ bỏ hôn ước, chàng trai họ Chu cũng không sống nổi đã ra đi theo bố mẹ. Cô gái họ Triệu nặng tình nặng nghĩa, khóc ngất lịm trước mộ của chàng trai, trong cơn mơ cô nghe thấy chàng trai dặn rằng hãy gieo một hạt thóc trước mộ chàng, sau khi tỉnh dậy, cô gái nhìn thấy một hạt thóc, thế là vội vàng mang đi gieo ngay, không lâu sau thì có mang thai, sinh ra một bé trai. Cô cảm thây cô mang thai là vì quỷ đã mang tới cho cô một hạt thóc, do vậy cô đã đặt tên cho con là Quỷ Cốc Tử.

    Còn theo điều tra và nghiên cứu của một số học giả thì tên Quỷ Cốc là được đặt theo địa danh, còn Tử là tên gọi kính trọng của các bậc hiền giả thời cổ đại. Nghe nói Quỷ Cốc Tử là hgười nước Sở thời Chiến Quốc, họ tên của ông cùng có sự khác biệt, người thì nói ông tên Vưong Thiền, người thì nói ông tên Vưong Hủ. Để trốn chạy khỏi
    thời thế loạn lạc, ông đã tới sống ẩn giật nơi vùng sâu núi cao, soạn sách lập thuyết, mở lớp dạy học, do vùng đất ông ẩn cư có tên là Quỷ Cốc, nên ông đặt tên cho mình là Quỷ Cốc Tử. Cũng có một số sách đã ghi chép như vậy, Cuốn "Sử ký tạp giải" đã trích dẫn câu nói của học giả Tử Quang thời Đông Tấn như sau: "Tại Dương Thành - Dĩnh Xuyên có Quỷ Cốc, có lẽ là nơi ông cư ngụ, theo đó mà đạt thành tên". Trong "Văn tuyển chú", Lý Thiện nói: "Trong bài tựa sách "Quỷ Cốc Tử" có viết: Thời Chu có hào sĩ ẩn cư ở Quỷ Cốc, tự xưng là Quỷ Cốc Tử, cái tên này cứ thế đồn xa. Đương nhiên địa danh Quỷ Cốc, cũng chính là tên của người ẩn cư", Tuy nhiên, địa danh Quỷ Cốc rốt cuộc ở đâu thì lại có rất nhiều cách nói khác nhau. Hiện nay, rất nhiều nơi đều có địa danh Quỷ Cốc, chỉ riêng tỉnh Hà Nam đã có hơn hai địa danh, thậm chí ở tỉnh Giang Tây, Chiết Giang phía Nam cũng có địa danh Quỷ Cốc, Song địa danh Quỷ Cốc ở đâu vẫn chưa được xác định rõ.

    2. Đôi nét về sách "Quỷ Cốc Tử"

    ''Quỷ Cốc Tử" là tác phẩm lý luận chính trị hội tụ đầy đủ các tư tưởng của Tung Hoành gia, Binh gia, Đạo gia, Tiên gia, Âm dương gia do Quỷ Cốc Tử biên soạn và truyền đạt lại cho lớp thế hệ sau nhu Tô Tần, Trương Nghi, được họ tiếp nhận bổ sung và sửa đổi tạo nên. Trong bài bạt sách “Quỷ Cốc Tử", Nguyễn Nguyên viết: "Là cuốn Tử thư duy nhất còn sót lại của Tung Hoành gia", đây có thể là mấu chốt dể đánh giá "Qủy Cốc Tử". "Tử" vốn là tên họ của vương tộc triều Thương, sau này được cho là họ cao quý, sau này lại đươc dùng để chỉ những học giả có suy nghĩ, kiến giải độc đáo. "Tử thư' chính là tác phẩm của một trường phái riêng. "Quỷ Cốc Tử" là tác phẩm lý luận duy nhất đặt nền móng cho tư tưởng Tung Hoành gia và vẫn còn được bảo tồn tới tận ngày nay.

    "Quỷ Cốc Tử" là một cuốn sách với lời lẽ sâu sắc, thần bí, lập luận uyên bác, cao siêu, phản ánh một cách đầy đủ nhất tư tưởng mưu trí và triết học xử thế của Tung Hoành gia, cung cấp cho chúng ta một kho tàng kiến thức liên quan tới chính trị quyền biến thuật. Cuốn sách này đã kế thừa và phát huy tư tưởng của Lão Tử và Âm Dương gia, chủ trương âm dương hoá sự vật, hơn nữa cũng xuất phát từ lý luận này, các tung hoành sách sĩ có thể dựa vào tri thức và quyền thuật của mình để làm "biến động Âm Dương", để "tung hoành hóa vạn vật", thúc đẩy sự vật biến đổi theo chiều hướng có lợi. Bộ sách phân thành 3 cuốn thượng, trung và hạ, về đại thể có thể chia thành hai nội dung,

    Cuốn thượng và trung gộp lại thành một nội dung, cuốn hạ được kết hợp bởi ba phần "Bàn kinh", "Trì khu", "Trung kinh" tạo thành một nội dung khác. Bộ sách có tất cả 17 thiên (phần), thất truyền 2 thiên. Hiện tại chỉ còn 15 thiên. Ngoài ra, còn có một số nội dung thất lạc sang các tác phẩm khác. Nội dung thứ 1 của "Quỷ Cốc Tử" vốn có 14 thiên, trong đó hai thiên "Chuyển hoàn" và "Phu loạn" đã bị thất truyền, chỉ còn lại 12 thiên. Trong 12 thiên này, có một số học giả cho rằng 11 thiên từ "Bài hạp" tới "Quyết" được viết dựa trên tư tưỏng của Quỷ Cốc Tử, còn thiên "Phù ngôn" là lấy từ nội dung trong "Quân Tử", Cuốn sách mở đầu bằng thiên "Bài hạp", được tổng kết từ thuật tung hoành bài hạp, tiếp đến thông qua 5 thiên "Phàn ứng", "Nội kiến", "Đế hy", "Phí kiềm", "Ngỗ hợp", làm sáng tỏ thái độ chính trị và tư tưởng biện chính pháp của các nhà Tung Hoành từ nhiều góc độ, nhiều cấp độ, hơn nữa còn giải thích tường tận kỹ xảo trò chuyện cần có của người du thuyết; Lại dùng bốn thiên "Súy", “Ma", "Quyền", "Mưu" để dẫn dắt các sách sĩ dựa vào tình hình cụ thể của thời thế để nghĩ cách tiến gần và đạt được mục đích tù phương thức tư duy tái biện pháp hành động, cuối cùng nói về quyết đoán qua thiên "Quyết", và làm phong phú, sâu sắc hơn nội dung đã nói ở trên qua phần "Phụ lục".

    Liên quan tới cuốn hạ (nội dung thứ 2), có học giả cho rằng mặc dù cùng một bộ với hai cuốn thượng và trung, song cuốn hạ có lẽ ra đời muộn hơn, và do người đời sau sáng tác. Cuốn hạ được phân thành 3 phần là "Bàn Kinh Âm phù", "Trì khu", 'Trung kinh". "Bàn Kinh Âm phù" có tất cả 7 thiên, cộng thêm "Trì khu" và "Trung kinh" thì thực tế có 9 thiên. Dù là mặt kết cấu hay nội dung thì 9 thiên này đều có sự khác biệt nhỏ so với hai cuốn thượng và trung. Tuy nội dung mà cuốn hạ đề cập tới vẫn lấy thuật du thuyết làm chính, song đã hơi thiên về bồi dưỡng và rèn luyện nội tâm. Mà phương thức bồi dưỡng và rèn luyện nội tâm ở đây cũng đã pha trộn cả Đạo gia thâm thuý lẫn Đạo giáo đa sắc, đồng thời cũng bao hàm rất nhiều danh từ Phật giáo địa phương. Tất cả đủ để nói rõ, phần này không phải là nguyên tác của Quỷ Cốc Tử.

    Lịch sử đã có những lời đánh giá khác nhau về "Quỷ Cốc Tử", có khen, có chê. Cao Tự Tông đời Tống khen rằng: Những mưu trí, thuật số, cách ứng biến, cách nói năng trong cuốn sách này, đều là chuẩn mẫu của ngườí thời Chiến Quốc" là "kiệt tác của một thời". Còn Liêm Tốc đời Minh lại chê rằng: "Thuật Bài hợp, Câu kiềm, Súy ma của Quỷ Cốc đều chỉ là trí tuệ hạn hẹp, nông cạn, áp dụng vào gia đình thì sẽ làm mất nhà, áp dụng vào đất nước thì sẽ phá nước, áp dụng vào thiên hạ thì mất thiên hạ", ở đây, chúng ta không đề cập tới lời
    khen chê cuốn sách này, mà chỉ nhìn vào hiệu ứng mà nó mang lại, làm cho biết bao con người hưng phấn, mạnh mẽ hơn, từ đó đã cho thấy rằng nó là một bộ sách thần kỳ.

    Cuốn Quỷ Cốc Tử công khai đề cao "Âm đạo Dương thủ", "cao thâm ẩn nặc", và để đạt được mục đích này đã sử dụng rất nhiều biện pháp để du thuyết, điều này qủa là không ăn khớp gì với tư tưởng Nho gia vốn coi trọng nhân nghĩa, đạo đức, bởi vậy nó đã từng bị bài xích, tẩy chay ở rất nhiều địa phương trong xã hội phong kiến suốt một thời gian dài, cũng rất hiếm thấy trong xã hội. Mặc dù vậy, nó vẫn có giá trị đặc biệt, khiến các anh hùng trong thời loạn vô cùng coi trọng, còn các bậc chính nhân quân tử cũng "lén ăn trái cấm" của nó.

    3. Giá trị của "Quỷ Cốc Tử" trong thời đại hiện nay

    Thế giới hiện nay chứa đầy sự cạnh tranh phức tạp và khốc liêt. Một mưu kế kỳ diệu, có thể giành được chiến thắng, một mắt xích quan trọng có thể cứu vớt được cả một nhà máy. Một kế sách hay, có thể hoàn thành đại nghiệp. Một ý tưởng đột xuất có thể biến nguy thành an, biến bại thành thắng. Từ đó có thể thấy dùng mưu, đấu trí, xuất kỳ, khéo léo đều là những biện pháp không thể thiếu trong cạnh tranh hiện đại, làm được như vậy mới có thể "làm mưa làm gió" trong cuộc sống xã hội, điều này ngẫu nhiên cũng rất phù hợp với tư tưởng của Quỷ Cốc Tử.

    Mưu trí của Quỷ Cốc Tử đáng để chúng ta học tập. Nhà chính trị xã hội, nhà sử học người Đức Oswald Spengler đã từng đánh giá rất cao mưu trí của Quỷ Cốc Tử, hơn nữa còn nhấn mạnh rằng mưu trí này đáng để con người hiện đại học tập và làm theo. Nguyên quốc vụ khanh nước Mỹ Kissinger, người từng được mệnh danh là nhà Tung Hoành dương đại đã khen ngợi quan điểm của Oswald Spengler, bản thân ông cũng đã thu được rất nhiều lợi ích từ mưu trí Tung Hoành gia Trung Quốc. Học giả người Nhật Bàn Ohashi Takeo đã tổng kết ra kinh nghiệm làm việc cá nhân nhờ vào việc vận dụng tư tưởng mưu lược trong "Quỷ Cốc Tử", ông đã đưa ra giá trị ứng dụng của mưu trí Quỷ Cốc Tử trong cạnh tranh hiện đại. ở Hồng Kông Trung Quốc, mưu trí Quỷ Cốc Tử cũng được ứng dụng khá phổ biến trong cuộc sống hiện đại. Hiện nay, mưu trí Quỷ Cốc Tử ngày càng được người dân coi trọng, nó đang được vận dụng
    phổ biến trong các hoạt động như cạnh tranh nhân tài, quản lý doanh nghiêp, tiếp thị sản phẩm, tuyên truyền quảng cáo, tố tụng hình sự,...

    Cuốn sách này đã giải thích rõ từng câu chữ thâm thuý khó hiểu của tư tưởng Quỷ Cốc Tử bằng những lời lẽ thông dụng, phù hợp với suy nghĩ và tâm nhìn của người hiện đại. Cuốn sách đã đưa ra rất nhiều ví dụ cụ thể, sinh động từ thời xa xưa tới hiện đại, kèm theo những lời bình luận ngắn gọn, súc tích và dễ hiểu, do đó đã đạt hiệu quả "phao chuyển dẫn ngọc" (ném gạch dụ ngọc, thả con săn sắt, bắt con cá rô), đã dẫn dắt các nhà chính trị, doanh nghiệp, ngoại giao tìm được chỗ đứng vững chắc của mình trong xã hội. Đuơng nhiên, chúng ta đang ở thời đại kế thừa văn hoá cổ xưa, do đó nhất định cần nắm vững tư tưởng và nguyên tắc "tiếp thu tinh hoa, sàng lọc cặn bã", có vậy mới có thể khiến lịch sử xoay chuyển dựa vào trí tuệ và tài năng của bản thân chúng ta.
  • Chia sẻ trang này