Cổ tích Những cuộc phiêu lưu kỳ thú của Nam tước Munchausen (Truyện dân gian Đức)

Thảo luận trong 'Tủ sách Văn học nước ngoài' bắt đầu bởi Cải, 14/1/15.

  1. Cải

    Cải Cử nhân

    [​IMG]


    Dịch giả: Lê Quang
    Công ty phát hành: Nhã Nam
    Nhà xuất bản liên kết: Hội Nhà văn
    Số trang: 152
    Kích thước: 15 x 23 cm
    Giá bìa: 47 000 VND
    Ngày xuất bản: 09/2013

    Type: ha vong
    Beta: ha vong
    Nguồn ebook: Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký để xem link

    Nhiều thế hệ thiếu nhi Việt Nam từng gặp gỡ nhân vật chính của cuốn truyện này dưới cái tên Muynkhaoden ở bản dịch do NXB Văn hóa Dân tộc và NXB Mỹ thuật phát hành. Lần trở lại Việt Nam này của vị Nam tước nói khoác như thần qua bản dịch của dịch giả Lê Quang đã mang một màu sắc khác.

    Điều đơn giản đầu tiên là ngài Nam tước trong truyện được gọi bằng tên đúng bản gốc: Munchausen. Và điều quan trọng là tinh thần của những câu chuyện của "Ngài" cũng được đón nhận theo những cách nhìn nhận tích cực khác.

    Không dài như Ngàn lẻ một đêm, Những cuộc phiêu lưu kỳ thú của Nam tước Munchausen gói ghém trọn vẹn trong những cuộc du hành. Mỗi một chương trong cuốn sách là một phần trong hành trình ấy: Du hành đến Nga và Saint Peterburg, Chuyện đi săn, Về đàn chó và ngan của Nam tước Munchausen, Các cuộc phiêu lưu của Nam tước Munchausen trong cuộc chiến tranh chống quân Thổ, Cuộc phiêu lưu của Nam tước Munchausen trong nhà tù Thổ, Hơn mười cuộc phiêu lưu trên biển cùng những lần du hành trên mặt trăng. Những bức tranh sinh động trong sách như là minh chứng hài hước cho tính chân thực của các câu chuyện kể.

    Nam tước Munchausen vốn là một nhà quý tộc người Đức có thật, ông sống vào thế kỷ XVIII, và tên đầy đủ là Hieronymus Carl Friedrich von Munchhausen. Bằng những câu chuyện phiêu lưu của chính mình khi còn tham gia vào quân đội Nga, ông trở thành người kể chuyện nổi tiếng. Rồi không hay từ khi nào vị Nam tước này đã trở thành một nhân vật văn học thuần túy cho đến ngày hôm nay.

    Những câu chuyện về Nam tước Munchausen khi mới xuất hiện được in trên một tạp chí ở Đức, sau đó được Rudolf Erich Raspe xuất bản bằng tiếng Anh, tiếp đến lại được chuyển ngữ sang tiếng Đức. Cứ qua mỗi lần truyền tay ở một quốc gia, Những cuộc phiêu lưu kỳ thú của Nam tước Munchausen lại được "nêm nếm" cho tăng thêm phần kỳ thú.

    Trong lần xuất bản này tại Việt Nam, Những cuộc phiêu lưu kỳ thú của Nam tước Munchausen được dịch giả Lê Quang giữ nguyên chất văn dung dị, tinh túy của hình thức truyện dân gian của phương Tây, lại thêm cái thâm thúy, dí dỏm trong ngôn từ của người phương Đông.

    Xét về mức độ khoác lác, có lẽ không ai dám mạnh miệng như ngài Nam tước Munchausen. Sống ở thời mà vũ trụ vẫn là một điều huyền bí với loài người, Ngài đã du hành lên mặt trăng đến vài lần và lần nào cũng an toàn, để lại những hồi ức vô cùng hài hước: "Ngày thứ mười tám chúng tôi đi ngang qua đảo Otahiti thì một cơn cuồng phong nổi lên, cuốn bay con tàu lên không và để chúng tôi lơ lửng hồi lâu ở độ cao tối thiểu một nghìn dặm trên mặt biển. Chúng tôi di chuyển sáu tuần liền trên chín tầng mây thì phát hiện ra một đất nước lớn hình tròn...".

    Hay Ngài kể lần thứ hai lên mặt trăng như sau: "Ngày trước tôi đã kể cho quý vị nghe về chuyến đi ngắn của tôi lên mặt trăng để tìm lại cây rìu bạc. Sau đấy tôi lặp lại chuyến du hành đó, nhưng thoải mái hơn nhiều và cũng ở lại trên đó đủ lâu để tìm hiểu cặn kẽ mọi thứ...". Hoặc độc giả cũng có thể tin vào câu chuyện: "Chúng tôi xuống đến Nam Thái Bình Dương bình an vô sự, không có sự cố gì lớn xảy ra ngoài việc chứng kiến những người đàn ông và đàn bà biết bay lượn khiêu vũ trong không khí".

    Nếu các bậc phụ huynh khó tính sau khi đã đọc hết Ngàn lẻ một đêm, Những cuộc phiêu lưu của Tomsoyer, Gulliver du ký, Dế mèn phiêu lưu ký... đang loay hoay không biết lựa cuốn sách nào cho con gối đầu giường mỗi khi đến giờ đi ngủ, thì Những cuộc phiêu lưu kỳ thú của Nam tước Munchausen là một sự lựa chọn an toàn, thú vị.

    Hiền Đỗ
     

    Các file đính kèm:

    luuhuan, hanguyen1, antigone and 58 others like this.
  2. vutananh

    vutananh Lớp 4

    Sách được trình bày rất đẹp với minh họa kèm theo. Cảm ơn bạn đã chia sẻ cuốn sách này!
     
  3. 4DHN

    4DHN Tiêu Dao

    hoangtuna thích bài này.
  4. 4DHN

    4DHN Tiêu Dao

    Cập nhật chút file epub:
    - Chỉnh cỡ chữ nội dung về 100%
    - Chỉnh cỡ hình ảnh minh họa bằng 80% bề rộng màn hình
    - Thêm link cho 2 chú thích
    - Thống nhất về định dạng heading
    Còn lại vẫn giữ nguyên định dạng epub gốc.
     

    Các file đính kèm:

  5. Elv

    Elv Mầm non

    Bài viết từ 2015. Thật đáng tiếc nếu bỏ qua cuốn sách này. Xin cảm ơn tất cả những người đã góp công đưa tác phẩm đến những người đọc phổ thông như mình.
     
  6. Beringen

    Beringen Banned

    MÜNCHHAUSEN
    LÜGENBARONS

    Năm 1940, trong bối cảnh Đệ Nhị thế chiến đang hồi khốc liệt, bộ phim đại vĩ tuyến Tên trộm thành Bagdad lập kỉ lục vô tiền khoáng hậu trên toàn thế giới cả về nghệ thuật và doanh thu, tính từ thời điểm điện ảnh ra đời. Không chỉ vậy, thành công của bộ phim còn coi như hiệu quả hợp tác Mĩ-Anh trên phương diện chính trị và văn hóa.

    Ở cương vị lĩnh đạo Phe Trục, ông bộ trưởng tuyên giáo Joseph Goebbels thấy rằng, Đại Đức đế quốc cần có hành động thích đáng để đáp trả Đồng Minh. Việc này nhanh chóng được đức quốc trưởng Adolf Hitler tán thành, vì ông cho rằng, đã đến lúc phải phát huy Volksfilm, đồng thời khích lệ quân dân Đức phấn đấu trong chiến cuộc mỗi lúc một cam go.

    Việc tiến hành chế tác một cuốn phim như thế cũng để kỉ niệm 25 năm thành lập hãng UFA (Jubiläumsfilm). Mà theo cảm quan Joseph Goebbels và tổng giám chế Fritz Hippler, tác phẩm điện ảnh này phải hợp chính sách Reichsfilmdramaturg và Gleichschaltung. Có nghĩa, truyện phim phải rút từ tác phẩm nào ưu tú trong văn chương cổ điển Đức, vừa mang tính giải trí vừa thể hiện được tính cố kết của chủng tộc Đức, không nhất thiết phải anh hùng ca.

    Sau một vài phác thảo và tuyển lựa mấy kịch bản, rốt cuộc Münchhausen được chọn. Các trứ tác Rudolf Erich Raspe về nhân vật nam tước Münchhausen từ lâu là mảnh ghép không thể thiếu trong kho tàng văn chương cổ điển Tây phương. Yếu tố truyền cảm của nhân vật hư cấu này cũng là nguyên nhân khiến kịch bản được chọn chế tác.

    [​IMG]

    Trong quá trình thảo luận về định hướng tuyên truyền trong Münchhausen, giữa Adolf Hitler và P. J. Goebbels rõ ràng có những bất đồng, nhưng tựu trung cả hai đều nhất trí về phương thức thực hiện một xuất phẩm Volksfilm.

    Theo hồi kí Joseph Goebbels, năm 1940, tổ hợp nghiên cứu thí nghiệm Agfa đã chế tạo thành công thuốc nhuộm Agfacolor đặc trưng Đức để bắt kịp Technicolor Mĩ đang trên đà thống soái thế giới sau xuất phẩm Phù thủy xứ Oz. Münchhausen là cuốn phim thứ ba thí điểm Agfacolor.

    Năm 1941, đề án Münchhausen được đầu tư ngân sách 4.5 triệu Reichsmark (ℛℳ), sau đó tăng lên 6.5 triệu, bởi ý định bộ trưởng Joseph Goebbels là phải vượt siêu phẩm Tên trộm thành Bagdad "cả về hiệu ứng đặc biệt cho đến nghệ thuật phối màu". Đạo diễn Josef von Báky sau này thừa nhận, ông lấy cảm hứng dựng ảnh từ hai xuất phẩm Bạch Tuyết và bảy chú lùnCuốn theo chiều gió.

    Ngân quỹ dồi dào cho phép nhà sản xuất thể hiện vô vàn ý tưởng, kể cả khó tin nhất. Tuy nhiên, khác xu hướng phim Hollywood đương thời, Josef von Báky chọn góc máy và bối cảnh hẹp, chỉ tập trung vào biểu cảm diễn viên cùng sự sinh động cảnh trí. Thí dụ, tại phân cảnh hoàng cung Nga dựng trong lâu đài Albrechtsburg, toàn bộ dụng cụ ẩm thực đều trưng dụng từ các bảo tàng viện, trong quá trình quay phải cử một đội Schutzstaffel đứng canh.

    Phim được thực hiện tại các địa điểm Berlin, Meißen, phim trường Babelsberg và Venezia ròng rã từ 13 tháng 04 đến 16 tháng 12 năm 1942 mới xong.

    [​IMG]

    Bộ phim được công chiếu đúng thời điểm Quân-đoàn VI chịu tổn thất lớn tại chiến trường Stalingrad, gây nguy cơ cùng cực cho chế độ. Bởi thế, xuất phẩm điện ảnh này được coi như tiếp thêm nghị lực cho quân dân Đức, đồng thời, bộ máy tuyên truyền Đức Quốc Xã được đà vận hành hết công suất. Phim đại thắng tại phòng vé, chẳng những thâu hồi khoản đầu tư lớn của chính phủ mà còn giành được nhiều tán dương về chất lượng nghệ thuật.

    Giới phê bình điện ảnh trong chính quyền thời ấy đánh giá Münchhausen vừa có "giá trị nghệ thuật đặc biệt" (künstlerisch besonders wertvoll) vừa "đậm tính chủng tộc" (volkstümlich wertvoll). Không chỉ vậy, cho đến nay, bộ phim được các nhà bình giảng điện ảnh coi là một trong những xuất phẩm tiêu biểu cho giới chế tác tham khảo học tập. Nhà khảo cứu lịch sử điện ảnh Eric Rentschler thì cho rằng, đây đáng là "cuốn phim màu Đức vĩ đại nhất mọi thời đại".

    Phân cảnh ngài nam tước Münchhausen ngồi trên quả đạn pháo bay sang trại quân Thổ được liệt hạng kinh điển trong các phim màn ảnh đại vĩ tuyến truyền thống, sau này nhiều tác phẩm giả tưởng cũng bắt chước. Ngoài ra, Münchhausen cũng là đề án điện ảnh Đức Quốc Xã có sự tham gia của công dân rất nhiều quốc gia. Bản thân đạo diễn Josef von Báky là người gốc Hung, phụ tá quay phim Yuon Ling Tschang là người Trung Hoa.

    Sau chiến dịch Berlin, Münchhausen nằm trong số phim chiến lợi phẩm Hồng-quân Tô Liên tịch thu được từ kho lưu trữ UFA, trước khi bàn giao cho chính quyền Cộng-hòa Dân-chủ Đức. Münchhausen cũng thuộc số ít văn hóa phẩm Quốc Xã tránh được xu thế bài phát-sít. Phim vẫn được phép lưu hành mọi cấp tại Đông Đức, Tây Đức, Tô Liên cùng nhiều quốc gia nặng thành kiến bài phát-sít. Thập niên 2010, bộ phim được hãng UFA phục chế Bluray phát hành rộng rãi toàn thế giới.

    [​IMG]

    Tại một dạ tiệc hạng sang, nam tước Münchhausen thế kỉ XX vui miệng kể cho vợ và mấy thực khách nghe truyện cố tổ nhà mình - ngài nam tước Münchhausen thế kỉ XVIII.

    Bodenwerder : Nam tước Münchhausen chỉ quẩn quanh ở quê nhà với thằng hầu Christian Kuchenreutter biết phát minh khẩu đại bác bắn xa trăm dặm. Thế rồi ảo thuật gia Cagliostro tới rủ ngài nam tước theo mình sang Ba Lan đòi ngôi vua. Nam tước chấp nhận, nhưng nói, ngài chỉ thích phiêu lưu chứ chả thèm quyền quý.
    Sankt-Peterburg : Tại triều đình Yekaterina II, Münchhausen có cuộc chạm súng với vương công Potyomkin, duyên do là Potyomkin thấy bà hoàng biệt đãi Münchhausen quá nên ghen. Münchhausen bị thương, phải nhờ Cagliostro chữa, bèn cảnh báo Cagliostro về nguy hiểm đang rình rập tính mạng ông ta. Cagliostro đành bỏ đi, quên hẳn dự định làm vua Ba Lan, lại để cho Münchhausen một hộp quà và bảo lúc nào cần lắm hẵng mở ra coi.
    Ottoman : Nga-Thổ giao chiến, tình thế pháo đài Nga khó đứng vững. Münchhausen liều mạng bảo vương công Potyomkin để mình ngồi trên nòng pháo, rồi khai hỏa cho đạn đưa Münchhausen sang trại quân Thổ. Chẳng ngờ pháo giật dữ quá, Münchhausen bay thẳng tới hoàng cung Ottoman. Ngài nam tước bị bắt làm nô lệ cùng công chúa Ý. Nam tước giao hẹn, nếu ngài đem được chút rượu Tokaj từ Wien về Istanbul trong một giờ, vua Thổ phải thả ngài và công chúa. Rốt cuộc Münchhausen thắng, nhưng vua lại trao công chúa giả, ngài bèn dắt công chúa ngầm trốn đi.
    Venezia : Về kinh đô Venezia, Münchhausen lại phải đấu gươm với trưởng vương tử. Vương tử thách đấu và nhận thua, bèn đâm gươm tự tử. Nam tước liền cùng Kuchenreutter cưỡi khinh khí cầu lên nguyệt cầu.
    Nguyệt cầu : Thời gian ở nguyệt cầu trôi nhanh hơn địa cầu khiến Kuchenreutter già đi (vì năng nghĩ), còn nam tước vẫn vậy (vì lười nghĩ). Họ gặp hai cư dân nguyệt cầu, liền được khuyên nên về địa cầu sớm, vì nguyệt cầu chẳng có nước uống và chỉ toàn cát. Tên Kuchenreutter đã già quá, bèn chết, còn mỗi nam tước rời nguyệt cầu.
    Nam tước hiện đại kể xong, chẳng ai tin. Họ bảo, ngài nam tước quá khứ vốn đã mất nhiều năm trước khi những sự kiện ấy kịp xảy ra.

    Khách vội vàng tản đi hết, nam tước bực lắm bèn mở hộp quà năm xưa Cagliostro tặng. Ngài nam tước và phu nhân bỗng già đi chóng vánh. Bấy giờ, thực khách mới bàng hoàng hiểu ra hai người chính là vị nam tước và công chúa Ý xa xưa, họ đã sống qua ngót hai thế kỉ.


     
    Chỉnh sửa cuối: 26/6/21
    nguyễn giang thích bài này.

Chia sẻ trang này